Haitilerin yıkılmasından sonra Doğu Anadolu'da birçok beyliğin ortaya çıktığı görülür. Bu beyliklerden biride Van Gölü Bölgesinden Fırat Nehri'ne kadar olan yüksek yaylalarda ortaya çıkan Urartular'dır. Yukarı Ülke anlamına gelen Samici(Ur-Artu) kelimesinin Akadlılar'dan Asurlular'a geçtiği ve Tevrat'ta bu devlete(Ararat) memleketlerinede Ararat ülkesi denildiği anlaşılmaktadır.
 Asurlular I.Salmanasar zamanından beri Van Gölü kuzeyindeki yüksek dağlık bölgelere Urartu diyorlardı. Urartu Devleti'nin oluşumunda başkentleri Van Gölü'nün kuzey kesmindeki (Arzaşkun)şehri idi. Asurlular'ın artan baskıları sonucu Urartu Devleti'nin kurucusu I.Sardur Hükümet merkezini savunmaya elverişli olan ve fethi imkânsız görülen Van Kayalığı' na taşıyarak müstahkem bir şehir kurdu ve ilk Urartu kitabeleri Asurlular'dan alınan çivi yazısıyla bu kalede yazıldı. Asur dili ile yazılan bu kitabeler üç parça olup metinleri aynıdır. Van'daki bu yeni başkent burada var olan Hurri Tanrısı Teşeba veya Teşup'un mabedinden dolayı sonraları Tuşpa şeklinde geçmiştir. I.Sardurin oğlu İşpuini M.Ö 825–815 yıllarında Asurluların zayıflamasından faydalanarak Urartu Devleti'nin sınırlarını genişletmiştir. Iğdır Yöresi, Kral Menua (810–785) zamanında Urartu devletine bağlanmıştır Ağrı Dağı ile Aras Irmağı arasında varlığını sürdürmekte olan Erikuakhi Krallığı Kral Menua tarafından fethedilerek Tuşpa merkeze bağlamıştır. Aras Irmağı boylarında şehir hayatının Urartular'dan önce başladığını Karakoyunlu İlçesi'yle Taşburun Nahiyesi arasında Çolegert dolaylarında Bulakbaşı ve Kazancı Köyleri'nde Kral Menua adına yazılmış Urartu kitabelerindeki şehir adlarından anlıyoruz.
     Urartu Devleti'nin İmparotorluğa dönüşmesi ve en parlak devrine ulaşması Kral Menua zamanında gerçekleşmiş, büyük fetihlerle birlikte ülkenin imar medeniyetinin gelişmesinde de büyük emekleri olmuştur. Menua zamanında Asur İmparatorluğu'na denk hale gelen Urartu Devleti I.Argişti zamanında dahada kuvvetlenipAsur İmparatorluğu'ndan toprak alacak güç ve kuvvete erişmiştir. Bu İmparator kuzey bölgelerine 14 sefer yaparak Kars, Arpaçay, Gökçegöl ve çevrelerini feth ederek Urartu' yu Ön Asya' nın en kudretli ve etkili devleti haline getirmiştir. I.Argişti' nin yerine geçen oğlu II. Sarduri (753–735) Urartu İmparatorluğu'nun en parlak çağının ve Van Şehri'nde oturan son hükümdarı olmuştur. II.Sarduri kuzey sınırlarını son genişliğine vardırmış Aras boyunda kanallar açtırmış kuzeyin yanında İmparatorluk sınırlarını batı ve doğuda da en geniş sınırlara vardırmıştır. Bütün bu Fetih ve imar çalışmalarına rağmen Urartu İmparatorluğu' nun bu en parlak devri fazla uzun sürmemiştir..Asur orduları 735 yılında Urartular'a saldırarak başşehirleri Tuşpa (Van) zaptedip yakıp yıktılar fakat Van Kalesi' ni ele geçiremediler. Ülkesinin yıkılıp soyulmasına şahid olan II. Sarduri bu acılara dayanamayarak tasasından öldü Yerine geçen I.Rusa (735–713) zamanında Urartu Ülkesindeki karışıklık ve dağınıklık son bulmuş ülke çabucak derlenip toparlanmıştır. Fakat fazla bir zaman geçmeden Kafkaslardan gelen atlı-göçebe bir kavim olan Kimmerler Urartu'ya tabi Beylikleri vurarak Aras boylarına kadar inmişlerdi 713 yılında Asur ordularına karşı savaşan Urartu ordusu aynı zamanda kuzeyden gelen Kimmer akıncılarına karşıda Aras boylarında da mücadele vermekteydi  
Ordularının yenilip bittiğini gören I. Rusa kendi hançeri ile intihar etmiştir. Yerine geçen Oğlu II. Argişti (713–681) 33 yıl süren saltanatı sırasında Kimmer akıncı ve göçleri ile mücadele ederek Kür ve Aras boylarındaki bölgeleri yeniden Urartu'ya bağlamıştır. Ataları gibi büyük bir imarcı olan II. Argişti'den sonra aynı zamanda Urartu'nun son kudretli kralı sayılan II. Rusa (680–646) tahta geçti. Bu kral zamanında da Kimmer akını ile arkasından gelen kollarının sıkıştırmasıyla bütün Kür ve Aşağı Aras boyları tamimiyle Urartular'ın elinden çıkmış oldu. II. Rusadan sonra Tahta oğlu III. Sarduri geçmiş (646–625) Devlet zayıfladığından Asur İmparatorluğu ile barış içinde yaşamıştır. III. Sarduri'nin oğlu III. Rusa ile (610–585) Urartu Devleti sona ermiştir

Yorum (0)

Yorum yazın

Kayıtlı üye değilsiniz. yorum yapmak için üye olmalısınız.Yorum sorumluluğu size ait olacaktır.