GEÇMİŞTE NEVRUZ

        İçinde bulunduğumuz Mart ayı, baharmevsiminin başlangıcı gibi güncel konular hemen aklımıza Nevruzu getirir.
Orta Doğu ve Asya’daki halklarca yeni yılın başlangıcı veya bahar bayramı olarakkutlanan bir gündür. Nevruz Arı Dilleri konuşan halklarca güneşin koç burcunagirdiği gün olarak kabul edilir. Nevruz geceyle gündüzün eşit olduğu 21 Martgünüdür. Eski Türkler bugüne “yengi-gün” derler.
Orta Asya toplulukları, İran’da ortak bir kültür öğesidir. Türklerde bir doğavar oluş, diriliş bayramı olarak nitelendirilir. Nevruz Şia, Sünni, Alevi, Bektaşi,gibi Türk topluluklarında sultan nevruz adıyla bilinir. Kazak, Kırgız Tatarlardansultan loruz, sultan nevruz olarak adlandırılır. Batı Trakya Türklerinde sultanMevriz olarak adlandırılan bugün Anadolu’da yada Anadolu dışında   Mart9 u olaraktan kutlamaktadır.
       

        Aynı zamanda Nevruz doğrudan doğruyaTürk dünyasında Türklerin Ergenekon dan çıktığı gün nevruz günü olarak kabuledilir. 5000 yıldan beri bu gelenek bütün Türk dünyasında bilinir ki, güneşinbalık burcundan koç burcuna girdiği gündür. Nevruz tüm Türk dünyasında veçeşitli kültür ortamlarında biraz farklı bir içeriğe ve anlama sahip olsa bilesonuçta yine yeniliği başlangıcı temsil etmektedir.

IĞDIR’DA NEVRUZ

        Bilindiği gibi Nevruz, çeşitlitopluluklar tarafından özellikle geniş bir coğrafyaya yayılan Türk halklarıarasında Narvız, Yeddilenin, Bahar Bayramı gibi isimlerle anılmaktadır. Nevruz kelimeanlamı olarak yeni-gün anlamına gelmektedir.
Nevruz, yeni yılın gelişimini, baharın başlangıcını, toprağın uyanışınısimgeleyen bir doğa, varoluş diriliş bayramı olarak kullanılmaktadır. Iğdır’daher yıl kutlanan bu gelenek 5000 yıldan beri doğu dünyasında bilinmektedir. Nevruzgüneşin Balık burcundan Koç burcuna girdiği gündür. Aynı zamanda nevruz TürklerinErgenekondan çıktığı gün olarak kabul edilmektedir.
Iğdırda Nevruz ile ilgili inançların temelinde toprağa olan sevgi ve tarımsal işgücüne karşı duyulan isteğin yanı sıra bolluğa,refaha kavuşmanın sadece alınteriyle sağlanabileceği düşüncesi vardır.
Iğdırda Nevruz kutlama hazırlıkları hemen hemen bir ay önceden başlar ve ikiaşamadan meydana gelir.
Birinci aşamada genel çevre temizliği dikkate alınır,bu günler Şubat ayınınsonlarına doğru başlar,Mart ayının ikinci haftasına kadar devam eder.Yörehalkı,Nevruzu temiz bir şekilde karşılamak için ev temizliklerine başlar,badana,boyayapılır,bahçelere yeni bir düzen verilir ve bayram için erzak temini yapılır.
Yine bu ayda baharın müjdecisi olan semeniler ekilir.İlk baharın tez gelmesiniarzulayan yöremiz insanı bu işi biraz daha hızlandırmak içinbakışlarını,duygularını,yeşilliklerle süslemek için semeniler göğertir ve onusevgi ile besler.Halk arasında bolluk ve bereketin simgesi olan semeniler hakkında pekçok şiirler yazılmıştır.

Semeni al meni
Her yazda sen yada sal meni
Semeni sahla meni
İlde göğerterem senir
Gülüş dolur dodağalara semeni
Bizim eller O huyur bu nağmeni
Sermeni ay sermeni sahla meni
Düzerim dört yanıma nergisi yasemeni
Bu bayramda her il meclisi düzelden
Men el çekmem senin kimi güzelden
Safların bezeyisen ezelden
Yaraşırsan otağlara semeni.

        İkinci aşama ise bayram kutlamaaşamasıdır.Kutlamalar Martın ilk üç haftası Salıyı Çarşambaya bağlayan geceleryapılır.
Iğdırda Martın ilk Çarşambasına (Yalancı Çerçembe), ikinci Çarşambasına(Doğrucu Çerçembe),üçüncüsüne ise (Ağır Çarşamba) Mart ayının sonÇarşambasına demir (eski İran fervinden takvimine göre bu Çarşambaya yılın sonÇarşambası ,ahır Çarşamba denirdi).
Mart ayının ilk Çarşambasında cemre Havaya düşer, ikincide suya, üçüncüÇarşambada ise cemre toprağa düşerek tabiat tamamen uyanmış olur. Son Çarşambagenelde Mart ayının 20-21’ine yani Nevruz Bayramına denk gelmektedir.
Yöremizde kuşaktan kuşağa aktarılan düşüncelere göre bütün doğa kışuykusundan uyanıp canlandıkça kırlar, tarlalar kısaca bütün bütün tabiat akgiysisini çıkartıp yeşil kıyafetini giymeye başladığı gibi kanı hareketleniyor,ruh hali yükseliyor ekmek, biçmek, dikmek,kurmak yaradanına şükranda bulunma isteğiartıyor.Bu güzel bahar günlerinde güzel yemekler tatlılar pişirilir evlerden şenliksesleri yükselir.

        Yöre halkı, özellikle birbirlerineyaptıkları ziyaretlerle kutlarlar.
Bu ziyaretlerde birbirleriyle dargın olan kişiler barışır küçükler büyükleri,sıhhatli olanlar hasta olanları ziyaret ederler.
Yoksul insanlara yetimlere kimsesizlere yardım edilir ve yakın zaman zarfında dünyadangöçen merhumların evlerine toplu ziyaretler yapılarak yas halindeki yakınlarınıntesellisine çalışılır,acıları paylaşılarak küçültülür.
Böylece aralarındaki anlaşmazlıklar,sıkıntılar,acılar eski yılda bırakılıp,yeni yıla temiz kalp ,sağlam düşünce, güzel dilekler ve barış niyetleriylegirerler.

        Uzak yerlerde olanlar ise,bayramkutlamalarını mümkün olduğunca ailelerinin yanında geçirmeye çalışırlar.Gelenekhaline gelen ve Çarşamba akşamları yapılan ,kulak asma mendil, mendil atma(bacabaca), yoldan geçenleri ıslatma, kosa kosa çıkartma, fala bakma, ateş yakıpüzerinden atlama, nevruz sofrası kurma gibi kutlamalar yapılır.
Nevruz bayramı halkımıza büyük bir manevi güç olduğuda yadsınmaz birgerçektir.Çünkü bayram ar efesinde son Çarşamba günü, her kez kötü söz orucunagirmiştir.Bu günde kimse kötü bir söz söylemez, dedikodu yapmaz ve iyi şeylerdenbahsedilir.Allah dergahında samimiyetle dua edilir, hayır duaları, arzular, isteklerdile getirilir.Buradaki amaç; kapıdan, pencereden, perde arkasından, kulak falınaçıkan komşuların, eş, dost ve akrabaların yürek açan sözler, hayır, bereketarzusu ve Allah kelemi duyması için yapılır.

        Buradan anlaşılacağı gibi Iğdırdakutlanan bu bayramda, insanların sadece kendi ailelerini değil, başkalarını dakapsıyor , önemsiyor ve onlarında refahını arzuluyor.Böylece, Nevruzun hem insani,hem de çok soylu bir bayram olduğu ortaya çıkıyor.