|
IĞDIRDA YAŞAMIŞ MEDENİYETLER (SAKALAR) |
|
Pazartesi, 04 Ağustos 2008 |
OKUNMA SAYISI : 508
Kimmerleri Kafkasların güneyine kaçırtan Sakalar; Güneybatı Asya'da Hazar Denizi' nin doğu kısmında, Aral Gölü, Fergana ve Kaşgar'a kadar olan bir alanda yaşıyorlardı. Atlı göçebe ve fatih bir kavim olan Saka (İskitler) ların büyük kısmının Türk soyundan geldiği bilinmektedir. Atlı-göçebe ve yaylak-kışlak hayatı yaşayan Sakalar Kafkaslardan çıkıp Anadolu' ya geldiklerinde Urartular zamanından beri görülen Aras Boylarındaki küçük yerli krallıkları ortadan kaldırıp; Gence, Karabağ, Ağrı Dağı etrafı (Iğdır Ovası ve Doğu Beyazıt) ,Orta Aras Havzası ve Gökçe Göl çevrelerine yerleştiler. Bingöl' den Nahçivan' a kadar uzanan Aras Boyunun Pasinler ve Revan Ovasının halk arasında söylenen (Sahat Çukuru) gibi yer adlarının tamamı bu bölgede yerleşmiş olan Sakalar'dan kalmadır.
M.Ö. VIII ve VII yüzyıllarda büyük bir hâkimiyet kuran Sakalar için ünlü tarihçi Heredot "kendilerine saldıran hiç kimsenin ellerinden kurtulamadıkları ve kendileri istemedikleri sürece kimsenin kendilerine ulaşamayacaklarını, Sakaların tamamının atlı olduklarını ok atarak savaştıklarını şehir ve kalelerinin olmadığını evlerini peşlerinde taşıdıklarını ekip biçerek değil havancılıkla geçindiklerini"yazar.
M.Ö. 653–625 yılları arasında İran ve Anadolu'da hâkimiyet süren Sakaları Anadolu'dan çıkarmak için büyük hazırlıklar yapan Med Kralı Keyakser Sakalar'ın savaş ve askerlik sanatlarını ordusuna öğretmiş ve M.Ö.625 yılında dostlukla sokulduğu Saka Hükümdarı Alp-Er Tonga (Meduva-Afrasyab) şerefine Saka ileri gelenlerinin de katıldığı Urimiye Gölü yakınında bir şölen tertiplemiştir. Bu şölende başta Alp-Er Tonga olmak üzere hepsini sarhoş ettikten sonra pusuda bekleyen ordusuna yakalatarak öldürtmüştür. Bu durum İran'da milli bir bayram olarak kabul edilmiştir.
Saka Hükümdarı Alp-Er Tonga (Meduva-Afrasyab)'ın ölümü bütün Türkler arasında büyük bir üzüntü ve yas'a yol açmıştır. Beklenmedik bir şekilde Hükümdar ve Beylerini kaybeden Sakalar Med'lerin planlı ve sürekli saldırıları sonucu dağıldılar ve bulundukları yerlerden çekilerek Anadolu'nun doğu ve kuzeydoğu bölgelerine dağılarak boylar halinde varlıklarını sürdürmüşlerdir.
Sakalar'da her boy ve oymağın kendi beği bulunurdu. Bu göçebe beğlerinde en büyük ve hâkim boyun hükümdarına bağlı oldukları anlaşılıyor. Bütün göçebe Türk boylarında görülen bu idari ve yönetim şeklini Sakalar' da yaşatmışlardır. Sakalar' ın toprağa bağlılık, ekincilik yapmak yerine büyük hayvan sürüleri ve özellikle at sürüleri besleyerek atlı-göçebe yaşamaları devlet kurmada ve benliklerini korumada yerleşik kavimlere oranla daha bir üstünlük sağlıyordu. Şaman olan Sakalar Tabiti, Papaeus, Apia, Oetosyrus, Artimpasa, Thamimasadas isimli tanrılara inanırlardı. Domuzu hiç sevmeyen Sakalar (İskitler) tanrılara kurban için genellikle atları tercih ederlerdi. Kurbanlar kesilerek değil boğularak öldürülür, odun bulunmazsa kurban kemikleri kendi yağı ile yakılarak pişirilirdi. Eğer kazanda bulunmazsa hayvan eti işkembesine doldurulup içine bir miktar su katılarak pişirilirdi. Sakalar (İskitler) de bir takım yemin törenleri de yapılırdı topraktan yapılmış büyük bir kabın içerisine şarap doldurulur ve yemin edecek olanlar kendilerini bıçakla yaralayarak birkaç damla kanlarını şaraba akıtırlar ve sonra bu kanlı şaraba bir kılıç, birkaç ok ,bir savaş baltası ve bir mızrak atarak dualar edilir ve her iki tarafta şaraptan birer yudum içerek töreni tamamlardı.
Yorum () |
|
|
|
|
 |
Uzm. Hasan Buyruk 
