OKUNMA SAYISI : 765
Geçtiğimiz hafta Azerbaycan Cumhuriyetinden 23 kişilik bir heyet Iğdır ve Kars illerimizde çeşitli temaslarda ve ziyaretlerde bulundular. Bu heyet içerisinde Azerbaycan'ın tanınmış gazete ve dergilerinin temsilcileri, uluslararası yayın yapan televizyon kuruluşlarının muhabirleri ve yine çok çeşitli haber ajanslarında görev yapan muhabirleri yer almaktaydı. İlimizde çeşitli temaslarda bulunan bu seçkin konuklarla tanışıp bilgi alışverişi ve sohbet imkânı buldum. Çeşitli yerleri ziyaret eden misafir heyetin ziyaret ettikleri yerlerden biriside Iğdır Sanayi ve Ticaret Odası yetkilileri ve Iğdırlı işadamların temsilcileriydi. Bu ziyaret sırasında çok önemli konulardan birisi olan Erivan'dan zorla sürgün edilmiş olan Türklerdi. Göçe tabi tutulan, hayatta kalan bazı vatandaşlarımız ve onların çocukları da bu toplantıda hazır bulunuyordu. Her yıl bazı ülkelerin bizlere zorla dayattığı sözde Ermeni soykırımı ve yine bu ülkelerin meclislerinin tartıştığı tasarılarla milletçe uğraşıp dururken, bizler içimizde yaşayan ve bizim bir parçamız olan bu insanları bir araya getirip bir oluşum kuramamanın eksikliği içerisindeymişiz. Yıllardır ortada dedelerimiz veya çok yakın akrabalarımız canlı tanık olarak ellerindeki belgelerle ortada alenen durduğu bir durumun farkına bile varamamışız. Aklımız yeni başımıza gelmiş, bu insanları bir araya toplayıp örgütleyip, Ermenilerin yaptığı zulmü, zorla göç ettirmeyi bütün canlı tanıklarıyla dünya kamuoyuna sunmak, bunların haklarını aramak ve etrafı bilinçlendirmek gibi konuların üzerinde duramamışız. Iğdır'da kurulan Revan (İravan) Türkleri Dayanışma Derneğini oluşturan, hayata geçiren ve emek sarf eden herkese teşekkür etmemiz lazım. Bu konu hem bizler için bir dayanışma bir araya gelme, yeni kuşakları bilinçlendirme olacaktır, hem de insanlar en azından ata baba yurtlarını unutmayacaklardır. Daha da önemlisi ülkemiz açısından asılsız ermeni iddialarına karşı çok önemli kanıtlar oluşturacaktır. Bu çok önemli çalışmada ve oluşumda benim tavsiyem şu olacaktır. Sadece bu dernekleşme çalışması Iğdır ile sınırlı kalmasın. Bu olaya Azerbaycan'da, İran'da, Gürcistan'da, Türkiye göç eden Ermenistan doğumlular, hatta dünyanın her tarafına sürülmüş, göç etmiş, dağılmış ve önceden bu coğrafyada yaşamış Türkler dâhil edilmelidir. Bu konuda zaten yeteri kadar geç kalınmıştır, bu yüzden vakit kaybedilmemledir. Çünkü bu insanların bir kısmı hayattan ayrılmıştır ve giderek de hayatını kaybetmektedir. Bir an evvel basın yayın organları ile duyurular yapılarak etraf bilgilendirilmeli, bir araya toplanmaları sağlanmalı ve ellerindeki belgeler kayıt altına geçirilmeli, bu insanlar ile röportajlar yapılmalıdır. Televizyon kanallarında programlar yapılmalıdır. Bölgenin tarihi, yer adları ve yine bu bölgeye gelen çeşitli seyyahların eserlerine bakarak konuya değişik bir bakış açısı getirilebilir. Anadolu ile Azerbaycan arasında bulunan saha aslında Azerbaycan'ın batı bölümünü oluşturmaktadır. Bu yüzden çoğu bilim adamı Ermenistan'dan bahsederken Batı Azerbaycan diye de belirtmektedirler. Oğuzların ünlü destanlarından olan Dede Korkut Destanlarının da büyük çoğunluğu bu coğrafyada geçmektedir ve Dede Korkut destanlarındaki yer adlarının büyük çoğunluğu bu coğrafyada bulunmaktadır. Hatta Erivan ovasının bulunduğu "Sahat Çukurluğu" Saka veya İskit Türklerinin adını taşımaktadır. Hep Türk yurdu olmuş bu coğrafya üzerinde 1400 yıllarda Azerbaycan'ın hanlıkları bulunmaktaydı ki o dönemde Gence, Karabağ, Bakü, Nahcivan, Tebriz, Urmiye gibi birçok Azerbaycan hanlığı vardı. Bu hanlıklardan olan Revan (İrevan) hanlığına Iğdır da Sürmeli kazası olarak bağlıydı. Çeşitli defalar Osmanlı İmparatorluğu ile İran'da kurulmuş olan Türk devletleri elinde yer değiştiren Revan yöresi 1800 yılların başında Rusların, Kafkasları aşarak güneye doğru sarkması sonucu bu hanlıklar birleşememenin, birlik olamamanın cezasını çekmişler ve birer birer Rus Çarlığının himayesine girmek zorunda kalmışlardır. İlkönce Gülistan anlaşması sonucunda önemli oranda Rusların eline geçen Azerbaycan coğrafyası, 1828 yılında tekrar İran (Gacarlar)-Rus çarlığı savaşı sonunda imzalanan Türkmençay anlaşması ile bu günkü Revan, Nahcivan hanlıkları da Rusların eline geçmiş, Azerbaycan, Aras ırmağı sınır olmak üzere kuzey ve güney olarak ikiye bölünmüş, iki ülkenin himayesi altında kalmıştır. Bu anlaşma sonucunda tek hedefi güneye, güneydeki sıcak deniz ve bölgelere inmek, hâkim olmak olan Rus çarlığı, kendisine daha yakın bulduğu, İran ve Osmanlı imparatorluğu sınırları içerisinde yaşayan Ermenileri getirterek Revan, Karabağ, Nahcivan ve diğer Azerbaycan topraklarına yerleştirmeye başlamıştır. Hâlbuki Revan hanlığı, kurulduğu 1410 yılından ve yıkıldığı 1828 tarihine kadarki dönem içerisinde hep Türk hanlar tarafından yönetilmiştir. Yani bu dönemde Emir Se'd olan ilk handandan son han olan Hüseyin Han ve kardeşi Hasan Han'a kadar 49 Türk hanla idare edilmiştir (Ermeni Sovyet Ansiklopedisi ç. 3, s.571). Kısacası Rusların Kafkasya'ya egemen olmaya başladıkları 19 yüzyılın başlarında kafkasyada Ermenilerin siyasi hiçbir birimi yok idi ve nüfusları da hesaba alınmayacak kadar az idi. Bu günkü Ermenistan'ın bulunduğu Revan (İravan) hanlığı ve ahalisi de hemen hemen tamamen Türklerden oluşuyordu. Rusların burayı işgali sonrası Genaral PASYEVİÇ'in emriyle İ. ŞOPEN tarafından bölge halkının kaydı tutulmuş ve bu kayıtlar 1852 yılında Petersburg'da yayınlanmıştır (Ruslar burayı işgal edince hanlıkları dağıtmış, İravan, Nahcivan ve Ordubat'ı içine alan bölgeye Ermenistan vilayeti adını vermiş, böylece bu günkü Ermenistan'ın temelini atmışlardır.). Nüfus sayımları sonucu bu vilayetin nüfusunun 118 650 kişiden oluştuğu tespit edilmiş, bunun 81 749'u (%70) Müslüman (Türk), 25 131'i (%21) ise ermeniydi. Aradan geçen zaman diliminde meydana gelen katliamlar, zulüm ve sürgünlere şimdilik burada değinmek istemiyorum. Yıl 1988, bu sürede %100 Hayk kavminden Gregoryen olan bir nüfus sağlanmış ve Ermenistan'da tek bir Türk nüfusu kalmamıştır. Burada yaşayan ve buranın yerlisi olan Türk'ün nereye gittiğini dünya kamuoyu önünde Ermenistan'a sormak gerekmektedir..
Yorum () |
|
|
|
|
 |
Dr. Oğuz ŞİMŞEK 
