Tuzluca ilçemiz ile ilgili olarak saygıdeğer bir okuyucumuzun internet üzerinden yazdığı şu güzel dizelerini sizlerle paylaşmak istiyorum. Tuzlu dağlarında güneşin sıcaklığı ile terleyip kuruyan boğazlar, bir yudum tavşankanı limonlu karanfilli çayla bir şarkı oluverir. Tek dağı ile bir Heydar Baba olur Şehriyarın parmakları arasında bir kanat çırpıntısı belki. Yüksek tepelerde gözlerini kapatıpta dinlersen uğultusunu duyarsın, yanaklarını da yalar geçer, sevgili olur belki de. Otobüsle Iğdır'a geldiğimde hep içini yarıp geçeriz. Vuslata kavuşurken bir çocuk özlemi olur Kalbimin atışı bir güvercin kalbi. Beni alır götürür burdan oralara. DR.SDT Tuzluca ilçesi, Iğdır ilinin üç ilçesinden nüfus ve alan olarak en büyüğünü oluşturmaktadır. Batısında, Kars ilinin Kağızman ilçesi, kuzeybatısında ise Kars ilinin Digor ilçesi ve ikisi arasında sınır oluşturan Aras ırmağı, kuzeydoğusunda yine Aras ırmağı ve bunun oluşturduğu Türkiye-Ermenistan sınırı, doğusunda Iğdır merkez ilçesi, güneyinde ise Ağrı ilinin Doğubayazıt ve Taşlıçay ilçeleri bulunmaktadır. Bu sınırlar içerisinde yaklaşık 1254 km2 alana sahip ilçe, Iğdır ili topraklarının (3539 km2) yaklaşık % 35,4'ünü oluşturmaktadır. D.İ.E. tarafından yapılan en son Genel Nüfus Sayımı (2000) sonuçlarına göre nüfusu 25 954 kişi kadardı. Bu nüfusun 8 827'si (%34) ilçe merkezinde yaşarken 17 127'si de (%66) köy ve bunlara bağlı diğer mahalle yerleşmelerinde yaşamaktaydı. Ancak nüfus hareketlerinin çok hızlı olduğu Tuzluca'da 2003 yılında Sağlık Müdürlüğünün yaptığı hane halkı sayımlarına göre nüfusu 25 987 kişiden oluşmaktaydı. Aradan geçen üç yıla rağmen nüfusunda bir değişme olmamıştır. Tuzluca, Iğdır ilinin (Iğdır ilinde 157 köy yerleşmesi bulunmakta) en fazla köy yerleşmesine sahip olan ilçesidir. Tuzluca ilçesine bağlı 82 köy yerleşmesi bulunurken, yine bu köylere bağlı olarak 19 mahalle yerleşmesi bulunmaktadır. Tuzluca'nın güneyinde ağrı ili ile arasında sınır oluşturan dağlık kuşak üzerinde Kırahtin, Hıdık, Güllük, Yassıbulak, Kızılziyaret, Guh (Çıngıl), Davul, Mirgemir, Barbaro, Sinek yaylası gibi birçok yayla bulunmaktadır. Bütün bu yaylalar yaz mevsimi boyunca yeşil çayırlıkların bulunduğu geniş otlaklardan oluşmaktadır. Açık berrak havası ve su kaynaklarının fazla olduğu bu alanlar hayvancılık faaliyetleri için çok cazip imkânlar sunmaktadır. Tuzluca ilçesinin bulunduğu alan, ulaşım sistemi açısından çok önemli bir konuma sahiptir. Ülkemizin üç ülkeye birden ortak sınırı olan Iğdır ilinin diğer il ve bölgelere karayolu bağlantısı Tuzluca üzerinden geçmektedir. Bunun yanında Kars ilini Ağrı iline bağlayan en kısa Karayolu bağlantısı ve yine Kars üzerinden, Karadeniz limanları (Hopa, Trabzon) ile İran'a, Azerbaycan'a olan karayolu bağlantısı buradan geçmektedir. Sahip olduğu bu özellik önümüzdeki yıllarda Gümrük kapılarının daha da işlevlik kazanması sonucu Tuzluca ilçemizin önemli bir yol boyu yerleşmesi olmasını sağlayacaktır. Ayrıca bu özellik değerlendirilirse ekonomik olarak canlanan gelişen bir yerleşim yeri olması için önünde hiçbir engel yoktur. Tuzluca ilçesinin günümüzde birçok sorunu vardır. Ancak bunlardan en önemlisi bana göre, çeşitli sebeplerden dolayı yaşanan göç olayıdır. Çok geniş bir araştırma konusu oluşturan Tuzluca'dan göçlerin sebeplerine bir başka yazımda değinmek itiyorum. Bunun yanında Tuzluca ilçesinde nüfus durumu ve nüfusundaki değişmelere değinmek yerinde olacaktır. Uzun yıllar esaret altında kalan bu yöre 1920 yılında tekrar anavatana katılmıştır. Yörenin nüfusu ile ilgili ilk bilgiler Rus işgali döneminde yapılan (1908) sayımlardan edinilen bilgilerdir. Bu sayımda Tuzluca ilçesinde sadece erkek nüfus sayılmış ve ilçedeki erkek nüfus sayısı 25 520 kişiden oluşmaktaydı. Bu sayı kadarda kadın nüfusunun olduğunu düşünürsek yöremizin bu yıllarda ne kadar canlı ve kalabalık olduğu kanısına varabiliriz. Sonraki yıllarda cumhuriyet dönemiyle birlikte 1927 yılında yapılan nüfus sayımında nüfusunun 10 527 kadara indiğini görüyoruz. Bu dönemde yörede ermeni çetelerinin yaptığı zulüm, işkence ve katliamın boyutunu sadece bu nüfus bilgilerinden anlayabiliriz. Bu yıllardan sonra insanlar toparlamış, hızlı bir gelişme sağlanmış ve nitekim 1950,1960 ve 1970 yıllarında Tuzluca ilçe merkezinden başka Aliköse, Gaziler, Güzeldere, Güllüce-Mollakamer, Üçkaya (Ekerek) gibi merkezler oluşmuş, bu merkez köyler etrafındaki köyler için birer ekonomik, ticaret, sağlık ve eğitim merkezleri olmuşlardır. Yine bu dönemde Iğdır'da, Tuzluca'da satılan eşyaların çoğunluğunu bu köylerde de bulmak mümkündü. 1960 yılında 24 137 kişi olan yöre nüfusu 1980 yılında 33 297kişiye çıkmış ve çeşitli sebeplerden dolayı 2000 yılında 25 954 kişiye inmiştir. Ve mevcut durum gelecekte de bu azalmanın devam edeceğini göstermektedir. Ne yapılabilir. Güzelim bu topraklar hep terk edilip gidilecek mi? İnsanları tekrar geri döndürmek mümkün mü? Veya bundan sonra göç engellenilebilir mi? Bunun altında yatan nedenleri ortaya koymak, yerinde çözüm önerileri getirerek hayata geçirmek gerekir.

Yorum (0)