Genel

Trump’tan İran’a 48 saatlik ültimatom, ardından 5 günlük geri adım

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik 48 saatlik ültimatomu, Washington-Tahran hattındaki gerilimi yeni bir eşiğe taşıdı. Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı 48 saat içinde açmaması halinde ülkenin enerji altyapısının hedef alınacağını bildirdi. İran ise buna sert bir karşılık vererek, ABD tarafından İran’ın güney kıyıları ya da adalarına yönelik bir saldırı yapılması durumunda Körfez’de deniz trafiğini kesecek ölçüde mayınlama dahil ağır misilleme adımları atacağını belirtti.

Körfez’deki ABD üslerine enerji sağlayan santrallerin de hedef alınabileceğini duyurdu.

Krizin en dikkat çekici yönü ise Trump’ın kendi koyduğu sürenin dolmasını beklemeden geri adım atması oldu. Trump, İran’ın enerji tesislerine yapılması planlanan saldırının 5 gün ertelendiğini açıkladı. Bu açıklamasında son iki gündür Tahran’la görüştüğünü ileri süren Trump, diplomatik kanalın açık tutulduğu izlenimini vermeye çalıştı. Ancak Tahran cephesi bu iddiayı reddetti ve böyle bir görüşmenin gerçekleşmediğini bildirdi.

Trump’ın bu açıklaması, en azından kısa vadede, piyasalarda ve uluslararası kamuoyunda tansiyonu bir miktar düşürdü. Ancak askeri ve siyasi risk ortadan kalkmış değil. Çünkü Washington geri adım görüntüsü verse de, sahada İsrail’in saldırı çizgisinin sürmesi halinde bu ertelemenin kalıcı bir yumuşamaya dönüşmesi oldukça güç görünüyor.

Bu noktada en dikkat çekici çıkışlardan biri, geçtiğimiz günlerde İran savaşı konusundaki itirazları nedeniyle görevinden ayrılan eski ABD Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Başkanı Joe Kent’ten geldi. Kent, X hesabından yaptığı paylaşımda gerilimi düşürmenin gerçek şartının İsrail’in dizginlenmesi olduğunu savundu. Kent paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

“Gerilimi azaltmanın ilk adımı İsraillileri dizginlemek olmalıdır, aksi takdirde müzakereye yönelik tüm çabalar şu şekilde ilerleyecektir:
ABD Başkanı, gerginliğin azaltılacağını kamuoyuna duyurdu.
İsrail, müzakereleri baltalamak ve dolayısıyla bizim müzakere kabiliyetimizi zayıflatmak için büyük çaplı saldırılar düzenliyor.
Savaş hız kazanıyor.”

Kent’in bu açıklaması, Trump yönetiminin “erteleme” ve “müzakere” söylemine içeriden yöneltilmiş açık bir itiraz niteliği taşıyor.

Açıklamadan çıkan temel sonuç şu: Washington diplomasi mesajı verse bile, İsrail’in önümüzdeki günlerde saldırılarını sürdürmesi halinde gerilim fiilen düşmeyecek; tersine, müzakere zemini daha da zayıflayacak. Bu da Trump’ın açıkladığı 5 günlük ertelemenin barışa açılan bir kapıdan çok, daha büyük bir çatışmanın kısa süreli ötelenmesi anlamına gelebileceğini gösteriyor.