Azerbaycan’ın Karabağ bölgesindeki Ağdam kentinde, işgal döneminde yaşanan tahribatın izlerini taşıyan Ağdam Camisi’ni ziyaret ettik. İşgal yıllarında ibadet amacı dışında kullanıldığı belirtilen cami, restorasyon çalışmalarının ardından yeniden ibadete açıldı.
Azerbaycan’ın işgal yıllarında büyük acılar yaşayan kentlerinden Ağdam’da çok sayıda ev ve yapı tahrip edildi. Tarihî ve dinî mekânlar da bu süreçten etkilendi. Ziyaret ettiğimiz Ağdam Camisi, geçmişin acı hatıralarını taşıyan yapılardan biri olarak dikkat çekiyor.
İşgal döneminde caminin ibadet amacı dışında kullanıldığı, içerisinde domuz ve başka hayvanların barındırıldığı yönünde anlatımlar bulunuyor. Caminin minarelerinin ise gözetleme amacıyla kullanıldığı belirtiliyor.
Aktarılan anlatımlara göre, Ermeni güçleri caminin minarelerinden çevreyi gözetledi. Azerbaycan ordusunun kutsal bir ibadethaneye zarar vermekten kaçınacağını düşündükleri için camiyi gözetleme noktası olarak kullandıkları ifade ediliyor. Bu anlatımlar, işgal döneminde dinî mekânların nasıl farklı amaçlarla kullanılabildiğini gözler önüne seriyor.
Bugün ise restore edilen Ağdam Camisi yeniden ibadete açılmış durumda. Bir dönem hayvanların barındırıldığı ve minarelerinin gözetleme amacıyla kullanıldığı belirtilen camide ezan sesinin yeniden yükselmesi, kentin yeniden ayağa kalkma sürecinin sembollerinden biri olarak öne çıkıyor.
Ağdam’da gördüklerimiz yalnızca yıkılmış binalardan ibaret değildi. Yaşanan acıların izlerini, tarihî mirasın önemini ve yeniden ayağa kalkma iradesini de yerinde görme fırsatı bulduk.
Ağdam’da geçmişin izleri silinmeye, şehir yeniden ayağa kalkmaya devam ediyor. Restore edilen cami ise yaşananların hafızasını ve yeniden ibadete kavuşmanın anlamını taşıyor.
Gazeteci Özkan Aydın
