Geçtiğimiz hafta Azerbaycan’da düzenlenen Şuşa Global Medya Forumu’na katılmak üzere Azerbaycan’a gittim.

Azerbaycan Medya Gelişim Ajansı tarafından düzenlenen, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Cumhurbaşkanlığı Dış İlişkiler Dairesi Başkanı Hikmet Hacıyev’in de katıldığı foruma, 53 ülkeden 160 gazeteci iştirak etti.

Toplantı Şuşa’da gerçekleştirildi.

Davetliler Karabağ’ın Hankendi, Hocalı ve Şuşa şehirlerini gezme fırsatı buldu. Hızla gelişen Karabağ, ziyaretçilerini şaşırtmaya devam ediyor. Yatırımlar inanılmaz derecede hızlı ilerliyor. Cumhurbaşkanı Aliyev her hafta bölgeyi ziyaret edip gelişmeleri takip ediyor.

Önceki yazılarımda da ifade ettiğim gibi bölgede muhteşem gelişmeler yaşanıyor. Her gün yeni bir kalkınma hamlesi görmek mümkün. Karabağ’ın yakın zamanda turizm, sanayi ve yaşam merkezi olarak yoğun ilgi göreceği çok net şekilde görülüyor.

Hep sorulduğu için bunu da belirtmek istiyorum.

Karabağ’a gitmek için şu anda otellerin resepsiyonları gerekli işlemleri biliyor. İlgili kurumu arayıp isminizi yazdırarak izin alabiliyorsunuz.

Halk ise izinsiz gidemiyor. Çünkü bölgede yoğun talep ve aynı zamanda devam eden kapsamlı inşaat çalışmaları nedeniyle girişler izinle gerçekleştiriliyor. Hazırlanan yerleşim alanlarına öncelik Karabağ doğumlulara verilerek yerleşmeleri sağlanıyor. Marketler, bankalar, resmi kurumlar hızla oluşturuyor.

Azerbaycan genelinde de dikkat çeken gelişmeler var. Yeni binalar, sanayi yatırımları ve turizm alanındaki atılımlar ilk bakışta göze çarpıyor. Şehir pırıl pırıl, tertip düzen, kurallara uyma üst seviyede. Hiçbir şey suni değil her şey doğal, tükettiğiniz gıdalar da öyle, çoğunlukla tercih edilenler köy ürünleri. Sahil bölgesindeki gelişmeler de dikkat çekiyor, Nardaran, Merdekan bölgelerinde turizm yatırımları hızla devam ediyor. Sea Breeze’de yapılan yatırımlar turizmin önemli merkezleri olma yolunda ilerliyor.

Azerbaycan son yıllarda savunma sanayisine de önemli yatırımlar yapmaya başladı. ASELSAN başta olmak üzere çeşitli iş birliklerinin geliştirildiği, Azerbaycan ordusunun güçlendirildiği, mühimmat üretiminin artırıldığı ve büyük projelerin kararlılıkla yürütüldüğü edindiğim izlenimler arasında yer alıyor.

GELİŞEN AZERBAYCAN’DA NAHÇIVAN MUAMMASI

Azerbaycan birçok alanda büyük değişimler yaşarken, Bakü nüfusuna kayıtlı bir vatandaşın Nahçıvan üzerinden Türkiye’ye gelişine izin verilmemesi ve Bakü kayıtlı vatandaşların Iğdır–Nahçıvan–Bakü geçişlerine izin verilmemesi anlaşılır bir durum değildir.

Bu uygulama pandemi döneminde başladı ve hala devam ediyor.

Nahçıvan, Azerbaycan’ın bir vilayetidir. Bakü, Sumgayıt, Hankendi, Gence ve Şuşa ne ise Nahçıvan da odur.

Nahçıvan Özerk Cumhuriyet olarak Ali Meclis Başkanlığı unvanıyla yönetiliyordu. Kendi meclisi ve milletvekilleri vardı. Bugün de milletvekilleri var ama Ali Meclis Başkanlığı makamı yerine “Yetkili Temsilci” unvanıyla yönetilmeye başlandı. Bir süre sonra yani Zengezur Koridoru açıldığında statüsü değişecek ve Azerbaycan’ın bir vilayeti olarak statülendirilecektir. Şimdilik yetkili temsilci unvanıyla yönetiliyor.

Bugün Nahçıvan’ın nüfusu istenilen seviyede değil. Hatta yetkili temsilcilik uygulandığında nüfusun artacağı düşünülüyordu, ancak tam tersine nüfus biraz daha azaldı.

Azerbaycan nüfusuna kayıtlı vatandaşların Türkiye’ye Nahçıvan üzerinden gelişlerine izin verilmemesi, nüfus hareketliliğini olumsuz etkiliyor. Oysa Azerbaycan’dan Türkiye’ye gidip gelen insanlar Nahçıvan’dan gidip gelebilseler konaklayabilir, alışveriş yapabilir, bölgede nüfus yoğunluğu yaşanır ve Nahçıvan ekonomisine katkı sağlar.

Geçişlerin yasaklanması Nahçıvan’ı kıyıda köşede kalan bir konuma sokmakta, işsizlik sebebiyle bölge halkı başka ülkelere ve Azerbaycan’a giderek iş olanağı arama peşine düşmektedirler. Üstelik bu sorunun çözümü için adım atan, talepte bulunan da yok gibi, oysa bu konu önemsenmesi gereken bir meseledir.

Diğer taraftan, her alanda gelişen Azerbaycan’da Nahçıvan Havayolları’nın bir türlü düzene sokulamaması da kamuoyunda hoş karşılanmıyor.

Bilet alamıyorsunuz. Günler öncesinden rezervasyon yaptıramıyorsunuz. Uçuşlar bir veya iki gün kala sisteme açılıyor, bazen de hiç açılmıyor. Uçuş saatleri belirsiz. Gerçekten anlaşılması güç bir durum yaşanıyor ve maalesef düzeltilmesi konusunda da somut bir adım atılmış görünmüyor.

Nahçıvan Yetkili Temsilcisi Ceyhun Ramiz Celilov’a bu sorunların mutlaka iletilmiş olduğunu düşünüyorum.

İnsanların mağdur olmaması, Nahçıvan’ın yeniden bir cazibe merkezi haline gelmesi ve yurt dışında yaşayan Nahçıvanlıların memleketlerine daha rahat dönebilmeleri için somut, kalıcı ve kararlı adımlar atılması gerekmektedir.

GÜMRÜKTE İNLERLE CİNLER TOP OYNUYOR

Hem giderken hem de dönerken, Türkiye ve Nahçıvan tarafında birkaç tır dışında kimseyi görmek mümkün değildi.

Karşılıklı gidip gelen insan yok denecek kadar azdı. Sadece İran’dan Culfa Kapısı üzerinden giriş yapan tırların çıkış için beklediğini gördüm. Gümrük işlemleri biraz daha hızlandırılsa, bekleyen tırların tamamı birkaç saat içinde geçiş yapabilir.

34 yıldır Iğdır Dilucu Sınır Kapısı’nı kullanıyorum. İlk kez bu kadar kısa sürede geçiş yaptım.

Sebebi ise ne yazık ki ortada. Sınır kapısında neredeyse hiç yolcu yoktu. Otobüslerin ve tur araçlarının geçişine izin verilmiyor.

Oysa tur araçlarına izin verilse, Iğdır’dan her hafta onlarca araç Nahçıvan’a geçer, insanlar bölgeyi gezer, tanır ve ekonomik hareketlilik oluşur. Hareketin olduğu yerde bereket de olur.

Dediğim gibi, Azerbaycan birçok alanda büyük bir değişim yaşıyor. Ancak bazı küçük dokunuşlara da ihtiyaç var. Bu olumsuzlukların yetkililer tarafından Sayın Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’e iletilmesi gerektiğine inanıyorum.

Nahçıvan Yetkili Temsilcisi Ceyhun Celilov’un Iğdır’a bir ziyaret gerçekleştirmesi, Iğdır halkıyla bir araya gelmesi, sorunları dinlemesi, talepleri değerlendirmesi ve inisiyatif alması faydalı olacaktır.

Aynı şekilde Nahçıvan halkıyla da daha yakın temas kurulmalı, vatandaşların talepleri dinlenmeli ve özellikle hava yolu ulaşımıyla ilgili yaşanan sorunların çözümü için gerekli değerlendirmeler yapılmalıdır.